Azərbaycan News Agency

NASA-nın açıqlamasına görə, bu kometanın indiyədək müşahidə edilən ən qədim kometa olduğu və Günəş Sistemimizdə kəşf edilən cəmi üç ulduzlararası obyektdən biri olduğu güman edilir.

Kometalar arxa plandakı ulduzlarla müqayisədə səmada sürətlə hərəkət etdikləri üçün teleskop uzun ekspozisiyalar zamanı kometanın hərəkətini izləməli olub. Bu isə arxa plandakı ulduzların xətt şəklində görünməsinə səbəb olub. Son görüntü bu effekti aradan qaldırmaq üçün emal edilib və ulduzlar sabit saxlanılıb.

NASA həmçinin 2024-cü ilin oktyabrında buraxılan və hazırda Yupiterə doğru hərəkət edərək onun peyklərindən biri olan Avropanı öyrənməyə gedən Europa Clipper kosmik aparatı tərəfindən çəkilmiş 3I/ATLAS-ın görüntüsünü yayımlayıb.

Kosmik aparat Yupiter sisteminə 2030-cu ildən əvvəl çatmayacaq olsa da, üzərindəki alətlər artıq aktivdir və yanından keçən obyektləri müşahidə edib görüntüləyə bilir.

NASA alimləri bu fürsətdən istifadə edərək Europa Clipper-in kamerasını 3I/ATLAS-a yönəldib və kometa daxili Günəş Sistemindən keçərkən onun kosmosdan unikal görüntülərini əldə ediblər.

Europa Clipper 3I/ATLAS kometasını təxminən 164 milyon kilometr məsafədən, təqribən yeddi saat ərzində müşahidə edib.

3I/ATLAS kometası 1 iyul 2025-ci ildə kəşf edilib və qısa müddətdə ilin ən mühüm kosmik elm xəbərlərindən birinə çevrilib. Günəş Sistemimizdə yaranmış əksər kometalardan fərqli olaraq, 3I/ATLAS çox daha uzaqlarda formalaşıb.

2017-ci ildə ʻOumuamua və 2019-cu ildə 2I/Borisov-dan sonra qeydə alınan üçüncü ulduzlararası obyekt olan 3I/ATLAS, parlaq qaz və toz halosu — koma ilə əhatələnmiş buzlu nüvəsi ilə diqqət çəkib.

Kəşf edildiyi gündən bəri alimlər kometa Günəş Sistemini tərk edib əbədi olaraq gözdən itməzdən əvvəl, bəşəriyyətin ən güclü teleskoplarından istifadə edərək onu müşahidə etmək üçün yarışırlar.

Kometa həmçinin potensial olaraq daha sirli mənşəyi ilə bağlı fərziyyələrə yol açıb. Atakama Böyük Millimetr Massivi (ALMA) tərəfindən aparılan müşahidələr kometanın proqnozlaşdırılan trayektoriyasından təxminən dörd qövs saniyəsi yayınmasını və rənginin qırmızımtıldan tünd maviyə doğru kəskin şəkildə dəyişdiyini göstərib.

Harvard astrofiziki Avi Loeb bir bloq yazısında bu anomaliyanın “daxili mühərrikin texnoloji izi” ola biləcəyini irəli sürüb, lakin alimlərin əksəriyyəti təbii izahların daha mümkün olduğunu bildirir.

İndiyədək 3I/ATLAS-ın yadplanetlilər tərəfindən göndərildiyi nəzəriyyəsini dəstəkləyən heç bir konkret sübut yoxdur. Əksinə, 3I/ATLAS-da yadplanetli texnologiyasının izlərini tapmaq üçün son vaxtlar aparılan cəhdlər nəticəsiz qalıb.

3I/ATLAS-ın Yerə ən yaxın nöqtəsinə çatmasından bir gün əvvəl — 18 dekabrda — astronomlar Qərbi Virciniyadakı Green Bank Teleskopundan istifadə edərək kometada “texnoloji izlər” və ya yadplanetli texnologiyasının ölçülə bilən əlamətlərini axtarıblar. Lakin dünyanın ən böyük tam yönləndirilə bilən radio teleskopu diqqətəlayiq heç nə aşkar etməyib.

Hələlik 3I/ATLAS kosmik qonşuluğumuzda qısa, lakin möhtəşəm səyahətini davam etdirir. NASA-nın məlumatına görə, onun son mühüm qarşılaşması Günəş Sistemini birdəfəlik tərk etməzdən əvvəl, 2026-cı ilin martında Yupiterin yaxınlığından keçməsi olacaq.