Hubble tərəfindən kəşf edilən yeni göy cismi: Cloud-9
İstanbul, 9 yanvar (Hibya) – NASA və Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) Hubble Kosmik Teleskopundan istifadə edən bir qrup ulduzsuz, qazla zəngin, qaranlıq maddə buludu olan və erkən qalaktika yaranmasının “qalığı” hesab edilən yeni bir astronomik obyekt kəşf edib.
ESA-nın açıqlamasına görə, “Cloud-9” adlandırılan bu obyekt kainatda bu tip obyektin ilk dəfə aşkar edildiyi nümunədir.
Proqramın baş tədqiqatçısı, İtaliyanın Milan şəhərində yerləşən Milano-Bicocca Universitetindən Alejandro Benitez-Llambay bildirib: “Bu, uğursuz bir qalaktikanın hekayəsidir. Elmdə biz çox vaxt uğurlardan daha çox uğursuzluqlardan öyrənirik. Bu halda ulduzların görünməməsi nəzəriyyənin düzgünlüyünü sübut edir. Bu, yerli kainatda hələ formalaşmamış bir qalaktikanın ilkin tikinti blokunu tapdığımızı göstərir.”
ESA-nın AURA/STScI qurumundan olan komanda üzvü Andrew Fox deyib: “Bu bulud qaranlıq kainata açılan bir pəncərədir. Nəzəri olaraq bilirik ki, kainatın kütləsinin böyük hissəsi qaranlıq maddədən ibarət olmalıdır, lakin o, işıq saçmadığı üçün aşkarlanması çətindir. Cloud-9 bizə qaranlıq maddənin üstünlük təşkil etdiyi bir buludu nadir hallarda görmək imkanı verir.”
Açıqlamaya görə, bu obyekt Reionizasiya ilə Məhdudlaşdırılmış H I Buludu və ya ‘RELHIC’ adlanır. ‘H I’ termini neytral hidrogeni ifadə edir, ‘RELHIC’ isə kainatın ilk günlərindən qalan və ulduzlar formalaşdırmamış fosil bir qalıq olan ilkin hidrogen buludunu təsvir edir. Alimlər illərdir nəzəri olaraq irəli sürülmüş bu “xəyal” obyektin sübutlarını axtarırdılar. Lakin Hubble teleskopunu bu buluda yönəltdikdə, onun həqiqətən ulduzsuz olduğunu təsdiqləyə bildilər.
ABŞ-ın Baltimor şəhərindəki Kosmik Teleskop Elm İnstitutundan (STScI) baş müəllif Gagandeep Anand açıqlayıb: “Hubble-dan istifadə etməzdən əvvəl bunun yerüstü teleskoplarla görə bilmədiyimiz solğun bir cırtdan qalaktika olduğunu deyə bilərdik. Onlar ulduzları üzə çıxarmaq üçün kifayət qədər həssas deyildilər. Lakin Hubble-ın İnkişaf etmiş Araşdırma Kamerası sayəsində orada heç nə olmadığını qəti şəkildə müəyyən edə bilirik.”
Tədqiqat qrupunun üzvü Rachael Beaton deyib: “Bu qalıq buludun kəşfi sürpriz oldu. Qalaktik qonşularımız arasında bir neçə tərk edilmiş ev ola bilər.”
ESA açıqlamasında deyilir:
“RELHIC-lərin ulduzları formalaşdıracaq qədər qaz toplaya bilməyən qaranlıq maddə buludları olduğu düşünülür. Onlar qalaktika yaranmasının ilkin mərhələlərinə bir pəncərə açır. Cloud-9, ulduzlar və qalaktikalar kimi parlaq obyektlərə yönəlmiş ənənəvi müşahidələrlə öyrənilməsi çətin olan, qaranlıq maddənin üstünlük təşkil etdiyi çoxsaylı digər kiçik strukturların – yəni uğursuz qalaktikaların – mövcudluğunu göstərir. Bu kəşf kainatın qaranlıq komponentləri haqqında yeni məlumatlar təqdim edir.”
Azərbaycan İnformasiya Agentliyi