APEC liderləri Şençjendə regional əməkdaşlığı və iqtisadi artımı vurğuladılar
Şençjen, 19 noyabr (Hibya) - Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC) liderləri Çinin Şençjen şəhərində keçirilən 2026-cı il Liderlər Sammitindən sonra yayımladıqları bəyannamədə ticarət və investisiyaların inkişafı, rəqəmsal transformasiya, enerji təhlükəsizliyi, təchizat zəncirlərinin dayanıqlılığı və regional iqtisadi əməkdaşlığın gücləndirilməsi üzrə ortaq hədəflərini açıqlayıblar. Liderlər “Birgə rifah naminə Asiya-Sakit Okean icmasının yaradılması” məqsədini bir daha təsdiqləyiblər.
APEC üzv iqtisadiyyatlarının liderləri 18–19 noyabr 2026-cı il tarixlərində Çinin Şençjen şəhərində bir araya gəliblər. “Birgə rifah naminə Asiya-Sakit Okean icmasının yaradılması” mövzusu altında keçirilən sammitdən sonra yayımlanan 2026-cı il APEC Liderlərinin Şençjen Bəyannaməsində regional iqtisadi əməkdaşlığın inkişafına dair prioritetlər müəyyən edilib.
Bəyannamədə APEC-in Putracaya Baxışı 2040-a uyğun olaraq açıq, dinamik, dayanıqlı və dinc Asiya-Sakit Okean icması yaratmaq məqsədi təsdiqlənib. Çinin 2026-cı il sədrliyinin “Açıqlıq, İnnovasiya və Əməkdaşlıq” prioritetlərinin də bu məqsədlərə uyğun olduğu bildirilib.
Ticarət və investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması hədəflənir
Liderlər ticarət və investisiya mühitinin yaxşılaşdırılmasının, təchizat zəncirlərinin gücləndirilməsinin və regional iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşdirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar.
Asiya-Sakit Okean Azad Ticarət Zonası (FTAAP) gündəliyi çərçivəsində iqtisadi inteqrasiyanın irəlilədilməsi məqsədi bir daha təsdiqlənib, rəqəmsallaşmanın ticarətin asanlaşdırılması və iqtisadi artımdakı rolu qeyd olunub.
Bu çərçivədə APEC-in 2027–2030-cu illər üzrə Ticarətin Rəqəmsallaşdırılması Əməkdaşlıq Çərçivəsi alqışlanıb. Kağızsız ticarətin və sərhədlərarası elektron ticarətin inkişafı da prioritetlər sırasına daxil edilib.
Təchizat zəncirləri və əlaqəlilik gücləndiriləcək
Bəyannamədə regionda mal, xidmət, kapital və insanların hərəkətinin asanlaşdırılması üçün fiziki, institusional və insanlararası əlaqələrin gücləndirilməsinin vacibliyi qeyd olunub.
APEC-in Əlaqəlilik üzrə Yol Xəritəsi təsdiqlənib, keyfiyyətli infrastruktura investisiyaların artırılması və fəlakət risklərinin azaldılması üçün qabaqlayıcı sərmayələrin əhəmiyyəti vurğulanıb.
Əsas məhsullar üzrə təchizat zəncirlərinin dayanıqlılığının qorunması, enerji və digər kritik məhsulların ticarət axınının fasiləsiz davam etdirilməsi də ortaq hədəflər kimi göstərilib.
Rəqəmsal iqtisadiyyat və süni intellekt gündəmdədir
Liderlər texnoloji inkişafın iqtisadi artıma, məhsuldarlığa və rəqabət qabiliyyətinə təsirini vurğulayaraq rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı və rəqəmsal uçurumun azaldılması üçün əməkdaşlığa çağırıblar.
Bəyannamədə APEC-in 2026–2030-cu illər üzrə Süni İntellekt Təşəbbüsünə dəstək ifadə olunub. Rəqəmsal və inkişaf etməkdə olan texnologiyaların məşğulluq və rifaha töhfəsini artırmaq məqsədilə hazırlanan APEC-in Asiya-Sakit Okean Regionunda Məşğulluq və Rifah üçün Rəqəmsal və Yeni Texnologiyalardan İstifadə Bəyannaməsi də təsdiqlənib.
Rəqəmsal infrastrukturun gücləndirilməsi, rəqəmsal savadlılığın artırılması, məlumat təhlükəsizliyi və şəxsi məlumatların qorunması üzrə birgə işlərin davam etdirilməsi qərara alınıb.
Enerji təhlükəsizliyi və ərzaq təminatına diqqət
Bəyannamədə enerji təhlükəsizliyinin iqtisadi rifah üçün vacibliyi vurğulanıb və etibarlı, münasib qiymətli enerjiyə fasiləsiz çıxışın təmin edilməsinin zəruriliyi bildirilib.
Enerji təchizatı zəncirlərinin dayanıqlılığının artırılması, sərhədlərarası infrastruktur əlaqələrinin gücləndirilməsi və kritik enerji infrastrukturunun qorunması üzrə əməkdaşlığın inkişafı hədəflənib. Hər iqtisadiyyatın öz prioritetlərinə uyğun enerji mənbələri qarışığını müəyyən edəcəyi də qeyd olunub.
Ərzaq təhlükəsizliyi sahəsində kənd təsərrüfatı məhsuldarlığının artırılması, ərzaq təchizatı zəncirlərinin gücləndirilməsi, ərzaq itkisi və israfının azaldılması, kənd təsərrüfatında rəqəmsal texnologiyalardan istifadənin genişləndirilməsi önə çıxıb.
KOB-lar, korrupsiyaya qarşı mübarizə və məşğulluq
Bəyannamədə mikro, kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinin (KOB) maliyyə, rəqəmsal alətlər və təlim imkanlarına çıxışının artırılmasının vacibliyi bildirilib. Onların qlobal dəyər zəncirlərində iştirakının dəstəklənməsi də hədəflər sırasına daxil edilib.
Korrupsiyanın iqtisadi artıma və ictimai etimada zərər vurduğu vurğulanaraq sərhədlərarası korrupsiyaya qarşı mübarizə, qanunsuz aktivlərin geri qaytarılması və korrupsiya törədənlərə təhlükəsiz sığınacaq verilməsinin qarşısının alınması üzrə əməkdaşlığın davam etdirilməsi qərara alınıb.
Məşğulluq sahəsində peşə təhsili, ömürboyu təhsil, yenidən bacarıq qazanılması, işçi hüquqlarının qorunması və sosial təminat sistemlərinin gücləndirilməsi məsələləri vurğulanıb.
Gələcək ev sahibləri açıqlanıb
APEC liderləri sammitə ev sahibliyi edən Çinə və Şençjen sakinlərinə təşəkkür ediblər. Bəyannamədə 2027-ci ildə Vyetnamın, 2028-ci ildə Meksikanın, 2030-cu ildə Sinqapurun, 2031-ci ildə Yaponiyanın, 2032-ci ildə Çilinin, 2033-cü ildə Papua-Yeni Qvineyanın və 2034-cü ildə Perunun APEC-ə ev sahibliyi edəcəyi bildirilib.
Azərbaycan İnformasiya Agentliyi