Azərbaycan News Agency

BMT iqlim dəyişikliyinin su ehtiyatlarına təsirinə diqqət çəkərək bildirdi ki, həm su qıtlığı, həm də su ilə bağlı fəlakətlər qlobal miqyasda artır. Vurğulandı ki, artan temperatur yağıntı rejimlərini pozur və su dövranına birbaşa təsir göstərir.

Bildirildi ki, dünya üzrə 2 milyarddan çox insan təhlükəsiz içməli suya çıxış imkanına malik deyil, qlobal əhalinin təxminən yarısı isə ilin müəyyən dövrlərində ciddi su qıtlığı yaşayır. Qeyd olundu ki, bu vəziyyətin iqlim dəyişikliyi və əhali artımı ilə birlikdə daha da pisləşəcəyi gözlənilir. Həmçinin bildirildi ki, Yer üzündəki suyun yalnız 0,5 faizi istifadə oluna bilən şirin sudur və son 20 ildə torpaq rütubəti, qar və buz da daxil olmaqla quru su ehtiyatları hər il orta hesabla 1 santimetr azalıb.

Açıqlamada qeyd edildi ki, buzlaqların, qar örtüyünün və donmuş torpaqların əriməsi xüsusilə orta və yüksək enliklərdə, eləcə də dağlıq ərazilərdə yaşayan insanlar və ekosistemlər üzərində ciddi təsirlər yaradır. Bu vəziyyətin suvarma, hidroenerji istehsalı və içməli su təchizatı kimi sahələrə də birbaşa təsir etdiyi bildirildi.

Bildirildi ki, iqlim dəyişikliyi torpaqdan istifadə və çirklənmə ilə birlikdə şirin su ekosistemlərinin pozulmasına və bu sistemlərdən asılı olan növlərin məhv olmasına səbəb olur, qlobal temperatur artımının 1,5 dərəcə ilə məhdudlaşdırılması isə su qıtlığı yaşayan əhalinin payını təxminən yarıya endirə bilər.

Həmçinin vurğulandı ki, suyun keyfiyyəti də risk altındadır və artan su temperaturu ilə daha tez-tez baş verən sel və quraqlıqlar suyun çirklənməsini artırır.

Digər tərəfdən qeyd olundu ki, iqlim dəyişikliyi su ilə bağlı fəlakətləri də artırır və ekstremal hava hadisələri daha tez-tez və daha şiddətli olur. Bildirildi ki, 2000-ci ildən bəri sel fəlakətləri 134 faiz artıb, quraqlıqların sayı və müddəti isə 29 faiz yüksəlib. Son 50 ildə təbii fəlakətlərlə bağlı ölümlərin 70 faizinin su ilə bağlı fəlakətlərdən qaynaqlandığı qeyd edildi.

Açıqlamada artan su qıtlığının ərzaq istehsalına da təzyiq göstərdiyinə diqqət çəkilərək bildirildi ki, qlobal şirin su istifadəsinin təxminən 70 faizi kənd təsərrüfatında həyata keçirilir və bir insanın gündəlik qida ehtiyacının ödənilməsi üçün 2 min ilə 5 min litr su tələb olunur.

BMT bildirdi ki, sağlam su ekosistemlərinin qorunması və su idarəçiliyinin yaxşılaşdırılması həm istixana qazı emissiyalarını azalda, həm də iqlimlə bağlı riskləri aşağı sala bilər. Bataqlıqların karbon saxlayaraq iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə mühüm rol oynadığı, eyni zamanda daşqınlara qarşı təbii qorunma təmin etdiyi və suyun saxlanması ilə təmizlənməsinə töhfə verdiyi qeyd olundu.

Həmçinin bildirildi ki, erkən xəbərdarlıq sistemləri fəlakət zərərlərini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər və iqlimə davamlı su və sanitariya sistemləri hər il yüz minlərlə körpənin həyatını xilas edə bilər. Damcı suvarma kimi sudan səmərəli istifadə edən kənd təsərrüfatı üsullarının isə su ehtiyatları üzərindəki təzyiqin azaldılmasında kritik rol oynadığı vurğulandı.